Erkeklerde prostat bölgesi, perine, kasık, testis, penis, makat çevresi veya alt karında uzun süreli ya da tekrarlayıcı ağrı ile seyreden kronik bir ağrı sendromudur. Güncel tıbbi adı çoğunlukla primer prostat ağrı sendromudur.

Her zaman aynı değildir. “Kronik prostatit” terimi enfeksiyon veya iltihap çağrıştırır; ancak bu hastaların önemli bir kısmında mikrobik enfeksiyon saptanmaz. Bu nedenle enfeksiyon yoksa “primer prostat ağrı sendromu” terimi daha doğru kabul edilir.

Çoğu hastada kanıtlanmış bakteriyel enfeksiyon bulunmaz. Bu nedenle her hastada antibiyotik gerektiren bir enfeksiyon olarak değerlendirilmemelidir.

Ağrı perine, prostat bölgesi, kasık, alt karın, penis, testisler, rektum veya makat çevresinde hissedilebilir. Bazen birden fazla bölgede aynı anda ağrı olabilir.

Hastalar ağrıyı baskı, yanma, batma, ağırlık, huzursuzluk, dolgunluk veya künt ağrı şeklinde tarif edebilir. Bazı hastalarda oturmakla, boşalma sonrası veya stresle artabilir.

Evet. Sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, ani sıkışma hissi, zayıf idrar akımı, işemeye başlamakta zorlanma veya idrar yaparken rahatsızlık eşlik edebilir.

Evet. Boşalma sırasında veya sonrasında ağrı, sertleşme sorunu, erken boşalma, cinsel istekte azalma ve cinsel ilişkiden kaçınma görülebilir.

Boşalma sonrası ağrı, primer prostat ağrı sendromunda görülebilen önemli yakınmalardan biridir. Bu durum mutlaka enfeksiyon anlamına gelmez; pelvik taban kasları, sinir hassasiyeti ve kronik ağrı mekanizmalarıyla ilişkili olabilir.

Tek bir nedeni yoktur. Geçirilmiş enfeksiyonlar, sinir sistemi duyarlılığı, pelvik taban kas gerginliği, nöropatik ağrı, immünolojik süreçler, stres ve psikolojik etkilenim birlikte rol oynayabilir.

Sinir sisteminin ağrıya karşı aşırı hassas hâle gelmesidir. Bu durumda normalde ağrı yapmayacak uyaranlar bile ağrı olarak algılanabilir.

Pelvik taban kaslarında aşırı kasılma, spazm veya tetik noktalar ağrıyı başlatabilir ya da sürdürebilir. Bu nedenle bazı hastalarda pelvik taban fizyoterapisi tedavinin önemli bir parçasıdır.

Hayır. Anksiyete, depresyon, stres veya katastrofik düşünce kronik ağrının şiddetini ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini artırabilir; ancak bu, ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez.

Tanı; ayrıntılı öykü, fizik muayene, idrar testleri, gerektiğinde PSA, ultrasonografi, üroflowmetri ve semptom skorları ile konur. Esas amaç benzer şikâyetlere yol açabilecek diğer hastalıkları dışlamaktır.

Bakteriyel prostatit, idrar yolu enfeksiyonu, iyi huylu prostat büyümesi, prostat kanseri, mesane ağrı sendromu, üretral ağrı sendromu, taş hastalığı, nöropatik ağrı ve pelvik taban disfonksiyonu ile karışabilir.

Her hastada şart değildir. Yaş, aile öyküsü, muayene bulguları ve klinik şüpheye göre prostat kanseri değerlendirmesi için PSA testi istenebilir.

Gerçek bakteriyel enfeksiyon olup olmadığını anlamak için yapılır. Kültürde bakteri saptanırsa antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Kronik prostatit/kronik pelvik ağrı hastalarında ağrı, idrar şikâyetleri ve yaşam kalitesini değerlendiren bir semptom skorudur. Takipte tedavi yanıtını ölçmeye yardımcı olur.

Tedavi hastaya özel ve çok yönlü planlanır. Ağrı, idrar şikâyetleri, pelvik taban kas durumu, cinsel fonksiyon, psikolojik etkilenim ve yaşam kalitesi birlikte değerlendirilir.

Hayır. Antibiyotik yalnızca uygun hastalarda düşünülmelidir. Enfeksiyon kanıtı yoksa veya önceki antibiyotik tedavisine yanıt alınmadıysa tekrar tekrar antibiyotik kullanımı önerilmez.

Özellikle idrar yapma şikâyetleri belirgin olan ve hastalık süresi daha kısa olan hastalarda alfa blokerler fayda sağlayabilir.

Bazı hastalarda kısa süreli ağrı kontrolüne yardımcı olabilir. Ancak uzun süreli kullanımda mide, böbrek ve kalp-damar sistemi yan etkileri açısından dikkatli olunmalıdır.

Genel hasta grubunda belirgin etkinliği gösterilmemiştir. Ancak nöropatik ağrı bulguları belirgin olan seçilmiş hastalarda hekim değerlendirmesiyle düşünülebilir.

Polen ekstraktları, quercetin ve Serenoa repens gibi bazı ürünlerle olumlu çalışmalar vardır; ancak her hasta için standart tedavi değildir. Hekim önerisiyle destekleyici olarak değerlendirilebilir.

Pelvik taban kaslarında gerginlik, spazm, hassasiyet veya tetik nokta saptanan hastalarda faydalı olabilir. Özellikle oturmakla artan ağrı, perine baskısı veya kas spazmı olan hastalarda önemlidir.

Bazı çalışmalarda primer prostat ağrı sendromunda ağrı ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkileri gösterilmiştir. Seçilmiş hastalarda destekleyici tedavi olarak düşünülebilir.

Ekstrakorporeal şok dalga tedavisi bazı hastalarda kısa dönemde ağrı ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etki gösterebilir; ancak uzun dönem etkinlik daha belirsizdir.

Primer prostat ağrı sendromunda prostat cerrahisi genellikle önerilmez. TUR-P, mesane boynu kesisi veya radikal prostatektomi gibi işlemlerin kronik ağrıyı düzeltmede kanıtlanmış faydası yoktur.

Seyir kişiden kişiye değişir. Doğru tanı, gereksiz antibiyotiklerden kaçınma, pelvik taban değerlendirmesi ve çok yönlü tedavi ile şikâyetler belirgin şekilde azalabilir ve yaşam kalitesi iyileşebilir.

Uzun süre oturmaktan kaçınmak, kabızlığı önlemek, düzenli hafif egzersiz yapmak, yeterli sıvı almak, stres yönetimi sağlamak ve kişisel tetikleyicileri fark etmek faydalı olabilir.

3 aydan uzun süren pelvik ağrı, idrarda kan, ateş, şiddetli testis ağrısı, PSA yüksekliği, belirgin idrar şikâyetleri veya cinsel fonksiyon bozukluğu varsa üroloji uzmanına başvurulmalıdır.